Songs, Music & Poetry from Achill | Amhráin, Ceol agus filíocht ó Acaill

 

 

Teanga Bhinn Ár Máthar

 

1.

Éist! Cluinim ins gach ceárda fuaim bhog dheas aoibhinn álainn,

Mar cheolta binn’ na gcláirseach nó crónán ceolta sídhe

Tá sí ag éirí ‘n airde ag neartú is ag árdú,

Tá ‘n fhuaim ag éirí láidir, ‘teacht chugainn ar an ngaoth:

Fan! Céard é seo ‘n ár dtimpeall ag ceoltóireacht ‘s ag sioscadh?

‘Bhfuil mearbhall teacht ar m’intinn, nó an aisling é an glór?

Ní hea! Ní hea, a chairde tá an guth seo ins gach ceárda!

Tá teanga bhinn ár máthar ag múscailt i Maigh Eo.

2.

Tá fuaim bhog bhinn na Gaeilge ag dúiseacht ó na sléibhte,

Tá lúth teacht ina géaga ‘gus éirim ina croí;

Tá scaipeadh ar na néalta, tá ‘n brón bhí uirthi ag éalú

‘Gus solas geal na gréine ag taithneamh uirthi arís.

Tá a glór aoibhinn uasal ag crónán in ár gcluasa,

Níos binne ná na cuacha, nó ceiliúr binn na smól,

Tá teanga bhinn Naoimh Pádraig le cloisteáil ar na bánta,

I ngleann agus ar árdán ó cheann go ceann Maigh Eo.

3.

Éist! Cluinim glór ár máthar, go geanúil is go grámhar,

Ag labhairt go múinte mánla is fiafraíonn sí dá clann;

A’ gcluin sibh mé a pháistí? ‘Bhfuil trua agaibh d’ bhur máthair

Atá go buartha cráite, gan meas uirthi nó suim?

An ligfidh sibh dom éagú ar thalamh glas na hÉireann?

Nó ‘n ndéanfaidh sibh mé ‘shéanadh ós coinne an tsaoil mhóir?

Tá ‘n freagra teacht go láidir: “ní baol duit choíche a mháthair!

‘Gus beidh tú fós go bláthmhar is faoi réim ar fud Maigh Eo”.

4.

Tá ‘n t-óg agus an críonna ag múscailt suas go croíúil,

Tá deireadh leis an oíche ‘gus scaipeadh ar an gceo;

Tá mothú teacht ‘sna daoine ‘gus spioraid ina gcroíthe-

Ní bheidh siad feasta cloíte , faoi lionndubh nó faoi bhrón;

Tá ‘n seanóir cnaptha cloíte go meidhreach is go siamsúil,

Tá lúcháir ar a chroí ‘stigh ‘gus tá sé ag éirí óg;

Tá fear, bean is páiste faoi ríméad is faoi áthas-

Tá teanga bhinn ár máthar ag múscailt i Muigh Eo.

5.

Tá Maigh Eo ina dúiseacht, le dóchas is le dúthracht,

I bhfíorthoiseach na cúise le n-ár dteanga ‘chur ar fáil,

Tá solas geal na Gaeilge ag breacadh ar na spéartha

Is binn é ceol na n-éanlaith ag fuagairt dúinn an lá.

Tá an Comhlacht Forbartha Áitiúil is an Coláiste i nDú Éige

Go croíúil is go meabhlach ag crochadh a gcuid seol,

Tá Scoil Acla ’na réalt eolais dár stiúradh is dár dtreorú,

‘S cuirfimid bláth na hóige ar an nGaeilge i Maigh Eo.

Dán: Séamas Ó Maoildhia 1881 – 1928

Ceol: Seán Mac Conmara


Achill

I lie and imagine a first light gleam in the bay
After one more night of erosion and nearer the grave,
Then stand and gaze from the window at break of day
As a shearwater skims the ridge of an incoming wave;
And I think of my son a dolphin in the Aegean,
A sprite among sails knife-bright in a seasonal wind,
And wish he were here where currachs walk on the ocean
To ease with his talk the solitude locked in my mind.

I sit on a stone after lunch and consider the glow
Of the sun through mist, a pearl bulb containèdly fierce;
A rain-shower darkens the schist for a minute or so
Then it drifts away and the sloe-black patches disperse.
Croagh Patrick towers like Naxos over the water
And I think of my daughter at work on her difficult art
And wish she were with me now between thrush and plover,
Wild thyme and sea-thrift, to lift the weight from my heart.

The young sit smoking and laughing on the bridge at evening
Like birds on a telephone pole or notes on a score.
A tin whistle squeals in the parlour, once more it is raining,
Turf-smoke inclines and a wind whines under the door;
And I lie and imagine the lights going on in the harbor
Of white-housed Náousa, your clear definition at night,
And wish you were here to upstage my disconsolate labour
As I glance through a few thin pages and switch off the light.

by Derek Mahon


maigh-eo